Muafiyetler hariç olmak üzere sahip olunan arsa, arazi ve yapılı taşınmazlar için her yıl iki eşit taksitte ödenen vergi türü emlak vergisidir.

Emlak vergisini mülk sahipleri ya da mülk sahibi sıfatı taşıyanlar ödemektedir. Kiracılar emlak vergisi ödememektedir. Hisseli taşınmazlarda, her hissedar hissesi oranında vergiye tabi olmakta, iştirak halinde mülkiyette ise her bir malik müteselsilen (tüm iştirakçiler miktar belirtilmeksizin ortak olarak borçtan sorumludur.)  emlak vergisine tabi olmaktadır.

Bununla birlikte emlak vergisinden bazı durumlarda muaf olunabilmektedir. Ülke sınırları içerisinde alanı brüt 200 m² yi geçmemek, tek konutu bulunmak ve devletin verdiği haklar dışında başkaca geliri bulunmamak şartıyla, emlak vergisi ödemeyecek kişiler genel olarak şu şekildedir.

  • Engelli vatandaşlar,
  • Şehitler yakınları (dul ve yetimleri) ve gaziler,
  • Emekliler ve vefat etmiş emeklilerin yakınları ( dul ve yetimleri),
  • Başka gelirleri olmayan işsizler ve ev hanımları,

Bu muafiyet sadece konutlar için geçerli olup, işyeri arsa gibi taşınmazlar için geçerli değildir. Muafiyetten yararlanmak için ilgili belediyelere gerekli evraklar ile başvuru yapılması gerekmekte olup, resen muafiyet yapılmamaktadır.

Bununla birlikte Büyükşehir Yasası kapsamı dışında kalan köylerdeki arsa ve araziler de emlak vergisinden muaftır. Büyükşehir Yasası kapsamında mahalleye dönüşen köylerde ise yasa tarihinden itibaren 5 yıl emlak vergisi alınmamaktadır.

Emlak vergisi her yıl iki eşit taksitte ödenmektedir. İlk taksit mayıs ayının son günü, ikinci taksit ise kasım ayının son gününde ödenmektedir. Toplumda emlak vergisinin mayıs ayının son haftası ile kasım ayının son haftasında ödenmesi gerektiği şeklinde yanlış bir algı bulunmaktadır. Bu durum belediyelerde yığılmalara neden olmaktadır. İş yükü ve sistem kaynaklı yerel uygulamalar istisna tutulmak üzere, emlak vergisi yıl boyunca, her gün (online sistemlerde tatil günlerinde de ödeme yapılabilmektedir.) ödenebilmektedir. Taksit şeklinde ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Her iki taksit tek seferde topluca ödenebilmektedir. Günümüzde belediyelerin online sistemlerinden, belediyeye gitme zorunluluğu olmadan rahatça ödeme imkanı da bulunmaktadır.

Emlak vergisi gayrimenkulün değerine orantılı olarak hesaplanmaktadır. Ödenecek vergi, gayrimenkulün değeri ile belirlenen oranın çarpılması ile belirlenir. Büyükşehirlerde emlak vergisi 2 katı artırımlı olarak alınmaktadır. Diğer yandan arsa, araziler, konutlar ve iş yerleri için uygulanan oranlar birbirinden farklıdır.

Emlak vergisi, taşınmazın değeriyle orantılı olarak hesaplanmaktadır. Taşınmazın değeri ise belediyeler tarafından asgari olarak hesaplanmakta ancak daha yüksek beyan edilmesi olanağı da bulunmaktadır. Belediyeler her yıl sınırları dahilinde yapısız taşınmazlar için sokak rayiç birim fiyatları belirlemektedir. Vergiye esas asgari değer arsa, arazi değeri ile sokak rayiç birim fiyatının çarpılması ile hesaplanmaktadır. Yapılı taşınmazlarda arsa ve arazi değerine, ayrıca düzeltmeleri uygulanmış yapı maliyetleri eklenmektedir. 

Gerçek bir örnek olarak aşağıda 1.923,74 m² arsa alanlı bir parsel üzerinde, 8. Katta yer alan ve belediye tarafından daire brüt alanı 176 m² olarak tespit edilmiş bir konutun, adım adım emlak vergisi hesabı bulunmaktadır.

  • Yapı 2015 yılında fiilen kullanılmaya başlanmış ve vergiye tabi olmuştur.
  • Bina sınıfı 2. Sınıf inşaat olarak tespit edilmiş, Maliye Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca her yıl yayımlanan bina metrekare normal inşaat maliyetleri tablosuna göre (2015) m² birim maliyeti ise 509,47-TL olarak tespit edilmiştir.
  • Ham yapı maliyetine % 8 kalorifer düzeltmesi, % 6 asansör düzeltmesi uygulanmıştır.
  • Toplam maliyet hesaplanmış, aşınma payları cetvelinden 0-3 yaş arası binalar için % 4 aşınma payı düşülmüştür.
  • Konutun arsa payı miktarı 106,87 m² olarak hesaplanmıştır.
  • Arsa değeri ile toplam düzeltilmiş yapı değeri toplanarak toplam değer hesaplanmıştır.
  • Yeni binalarda 5 yıla kadar (5. Yıl dahil) toplam değerin % 25’ i vergiden muaf tutulmaktadır.
  • Toplam değerin % 75’ i vergiye esas taşınmazın değeridir.
  • Taşınmaz Büyükşehir Belediyesi sınırlarında olduğundan vergi oranı binde 2’ dir. Vergiye esas değer üzerinden taşınmazın yıllık vergi değeri 156-TL olarak hesaplanmıştır.
  • Sonraki yıllarda Maliye Bakanlığı’ nca Resmî Gazete’ de yayımlanan yeniden değerleme oranlarına göre artış hesaplanmaktadır.